21/10/2026
ბატკანძერი გამოჯანმრთელდა და ბუნებრივ გარემოს დაუბრუნდა 🩵✨
ივნისში ნაპოვნი ერთ წლამდე ასაკის ბატკანძერი (ლათ. Gypaetus barbatus) ძალიან დასუსტებული იყო და ფრენას ვერ ახერხებდა. მპოვნელებმა, ვიტალი ქაშაკიშვილმა და გიორგი პარკაულმა, მას ლუხუმა დაარქვეს 💕
ვეტერინარიუმში ჩატარებული რენტგენოლოგიური კვლევით დადგინდა, რომ ფრინველის კუჭში ქვები იყო 🩻 დამატებით, მას კახა ბენდუქიძის კამპუსში მდებარე Vet CT • ვეტ სითი-ში კომპიუტერული ტომოგრაფიაც ჩაუტარდა.
ბატკანძერი ლეშიჭამიაა და მისი რაციონის დაახლოებით 70-90%-ს ძვლები შეადგენს. სწორედ ამიტომ, ძლიერი კუჭის მჟავის გამო, ბატკანძერს, სხვა ბევრი ფრინველისგან განსხვავებით, მონელებისთვის ქვების გადაყლაპვა არ სჭირდება. მსგავსი ქვები, როგორც წესი, ან შემთხვევით ხვდება კუჭში საკვებთან ერთად, ან იშვიათად მაშინ, როდესაც ფრინველი საკმარისი რაოდენობით ძვლებს ვერ პოულობს.
ლუხუმას შემთხვევაში ერთ-ერთი ქვა იმდენად დიდი და მძიმე იყო, რომ ფრინველი მის ამონთხევას ვერ ახერხებდა 🥹 გუნდი 4 დღის განმავლობაში აკვირდებოდა, შეძლებდა თუ არა ის ქვის ბუნებრივად ამონთხევას. თუმცა უცხო სხეული მუდმივ სპაზმებს იწვევდა, რაც ფრინველს მნიშვნელოვნად ასუსტებდა.
უცხო სხეულების მოსაცილებლად ვეტერინარიუმის მთავარმა ვეტერინარმა, ლაშა-გიორგი ჯაფარიძემ, ფრინველს გასტროსკოპია ჩაუტარა და კუჭიდან ქვები ამოუღო. ანესთეზია გიორგი მახარაძემ წარმართა. პროცედურის შემდეგ ბატკანძერი დროებით თბილისის ზოოპარკში გადაიყვანეს, სადაც მის ყოველდღიურ მოვლასა და მკურნალობაზე ანა ძაგანაშვილი, ლაშა ჩიჩუა, მთვარისა გოგატიშვილი და გივი ჭითანავა ზრუნავდნენ.
მოგვიანებით, სავარაუდო პოქსვირუსული ინფექციის ფონზე, ფრინველს მარჯვენა ყვრიმალისა და ზედა ყბის მიდამოში, ასევე ფეხის თითებზე ჩირქოვანი დაზიანებები განუვითარდა. ბატკანძერი კვლავ ვეტერინარიუმში მოიყვანეს, სადაც ჩაუტარდა აბსცესის დრენირება და ღრუ ჩირქისგან გაიწმინდა. ლაშა-გიორგი ჯაფარიძემ და გიორგი მახარაძემ მას შესაბამისი მკურნალობა დაუნიშნეს.
4 თვის განმავლობაში ბატკანძერის გამოჯანმრთელებასა და ბუნებაში დასაბრუნებლად მომზადებაში თბილისის ზოოპარკის თანამშრომლებთან ერთად, თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში, მონაწილეობდნენ ლუკა ტყემალაძე, ლექსო გავაშელიშვილი, გიორგი მახარაძე და ლაშა-გიორგი ჯაფარიძე. გუნდის წევრები რეგულარულად აკითხავდნენ ფრინველს ზოოპარკში, აკვირდებოდნენ მის მდგომარეობას და საჭირო პროცედურების ჩასატარებლად ვეტერინარიუმში მოჰყავდათ.
ბუნებაში დაბრუნებამდე ლუკა ტყემალაძემ და ლექსო გავაშელიშვილმა ლუხუმას GPS გადამცემი დაუმაგრეს, რაც მისი გადაადგილებისა და საბინადრო ადგილების მონიტორინგის საშუალებას იძლევა.
ბატკანძერი გამოჯანმრთელდა და 18 ოქტომბერს გუნდმა ის ტბათანაში, თავის ბუნებრივ გარემოში დააბრუნა 🩵✨✨✨
კლინიკაში გადაღებული ფოტოების ავტორია გიორგი ჯოხაძე, ხოლო ბუნებაში გადაღებული ფოტოების – გიორგი მახარაძე.
A bearded vulture has recovered and returned to the wild 🩵✨
Found in June, this juvenile bearded vulture (Gypaetus barbatus), less than a year old, was severely debilitated and unable to fly. Vitali Kashakishvili and Giorgi Parkauli, who found the bird, named it Lukhuma 💕
Radiographs taken at Veterinarium revealed stones in the bird’s stomach 🩻 A CT scan was also performed at VET CT, located on the Kakha Bendukidze Campus.
Bearded vultures are scavengers, with bones making up approximately 70-90% of their diet. Their highly acidic stomach contents allow them to digest bones, so, unlike many other birds, they do not need to swallow stones to aid digestion. Such stones are generally swallowed accidentally along with food or, occasionally, when the bird cannot find enough bones.
In Lukhuma’s case, one of the stones was too large and heavy for the bird to regurgitate 🥹 The team monitored Lukhuma for 4 days to see whether the stone would be regurgitated naturally. However, the foreign body was causing persistent spasms, further weakening the bird.
To remove the foreign bodies, Veterinarium’s Head Veterinarian, Dr. Lasha-Giorgi Japaridze, performed a gastroscopy and retrieved the stones. Anaesthesia was managed by Giorgi Makharadze. Following the procedure, the bearded vulture was temporarily transferred to Tbilisi Zoo, where Ana Dzaganashvili, Lasha Chichua, Mtvarisa Gogatishvili and Givi Chitanava provided daily care and treatment.
Later, the bird developed suppurative lesions around the right cheek and upper jaw, as well as on its toes, with an underlying avian poxvirus infection suspected. Lukhuma was brought back to Veterinarium, where an abscess was drained and the purulent material was cleared from the cavity. Lasha-Giorgi Japaridze and Giorgi Makharadze prescribed appropriate treatment.
Over 4 months, Luka Tkemaladze, Lexo Gavashelishvili, Giorgi Makharadze and Lasha-Giorgi Japaridze worked alongside Tbilisi Zoo staff, each contributing their expertise to the bearded vulture’s recovery and preparation for release into the wild. Team members regularly visited the bird at the zoo, monitored its condition and brought it to Veterinarium for procedures as needed.
Before release, Luka Tkemaladze and Lexo Gavashelishvili fitted Lukhuma with a GPS transmitter to track its movements and monitor habitat use.
Following its recovery, the team released Lukhuma back into the wild in Tbatana on 18 October 🩵✨✨✨
Photographs taken at the clinic are by Giorgi Jokhadze; those taken in the wild are by Giorgi Makharadze.
