12/03/2026
วันนี้เราจะคุยเรื่อง Malignant Hyperthermia (MH) หรือที่เรียกภาษาชาวบ้านว่า "ภาวะไข้สูงวิกฤตจากการแพ้ยาสลบ" เรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ
🚨 มันคืออะไรกันแน่? (แบบไม่งงหรือจะงงกว่าเดิม )
มันคือความซวยทางพันธุกรรม! สัตว์เลี้ยงบางตัว มีความผิดปกติในยีนที่ควบคุมแคลเซียมในกล้ามเนื้อ
พอได้รับ "ยาสลบ" หรือ "ความเครียดจัด" ร่างกายมันจะเกิดอาการ "ดีด" แบบผิดปกติ กล้ามเนื้อหดตัวรัวๆ จนสร้างความร้อนในร่างกายพุ่งสูงปรี๊ดเกิน 41°C (106°F+) เหมือนเครื่องยนต์โอเวอร์ฮีทจนจะระเบิดนั่นแหละ! 🌡️💥
🧬เอาล่ะ ต้นเหตุของความฉิบหาย มันมาจากเจ้า ยีน RYR1 ดั้นผิดปกติซะงั้น
เดิมยีนตัวนี้ทำหน้าที่สั่งงาน "ช่องเปิด-ปิดแคลเซียม" ในเซลล์กล้ามเนื้อ เหมือนก๊อกน้ำที่เปิดให้แคลเซียมไหลออกมาเพื่อให้กล้ามเนื้อขยับ แล้วรีบปิดเพื่อให้น้องพัก
ความซวยคือ สัตว์ที่มีอาการ MH ก๊อกน้ำตัวนี้มัน "เจ๊ง" พอโดนสิ่งเร้า (ยาสลบกลุ่มก๊าซ Volatile (เช่น Halothane, Isoflurane, Sevoflurane) และยาคลายกล้ามเนื้อ (Succinylcholine) หรือความเครียด) ก๊อกมันจะเปิดค้าง แคลเซียมไหลทะลักออกมาไม่หยุด! 🚰❌
⚙️ ⚙️ ⚙️
พอแคลเซียมท่วมเซลล์กล้ามเนื้อ สิ่งที่ตามมาคือหายนะเป็นทอดๆ
กล้ามเนื้อหดตัวไม่หยุด
เซลล์กล้ามเนื้อพยายามปั๊มแคลเซียมกลับ แต่มันสู้ปริมาณที่ทะลักมาไม่ได้ กล้ามเนื้อเลยแข็งเกร็งไปทั้งตัว
การหดตัวตลอดเวลาต้องใช้พลังงาน (ATP) มหาศาล ร่างกายเลยเร่งเผาผลาญจนเกิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) และความร้อนมหาศาล
จากนั้นออกซิเจนไม่พอ กลายเป็นภาวะเลือดเป็นกรด (Acidosis)
สุดท้ายเมื่อความร้อนพุ่งสูงเกินไป เซลล์กล้ามเนื้อจะ "ละลาย" (Rhabdomyolysis) ปล่อยโพแทสเซียมและโปรตีนไมโอโกลบินเข้ากระแสเลือด จนไตวายและหัวใจหยุดเต้นในที่สุด! 💔
📊 แล้วเจ้านายไหนบ้างที่ต้องระวังตัวไว้?
อย่างที่บอกมันไม่ได้เป็นกันทุกตัว แต่มักจะซ่อนอยู่ในสายพันธุ์เฉพาะกลุ่ม
สุนัข
ถึงแม้อุบัติการณ์จะต่ำ (ในสุนัขยังไม่ชัดเจนแต่คาดว่า 1:2,000 หรือ 1:4,000 ของการวางยาสลบ) แต่มีสายพันธุ์ที่มีความเสี่ยงสูง ได้แก่ Greyhounds, Border Collies, Cocker Spaniels, Pointers, และ Saint Bernards รวมถึงสุนัขที่มี โรคกล้ามเนื้อทางพันธุกรรม
หมู
อันนี้ตัวท็อปเลย เรียกว่า Porcine Stress Syndrome (PSS) เจอในพันธุ์แลนด์เรซ (Landrace) และเพียแทรน (Pietrain)
แมว
พบน้อยมากกกก แต่ใช่ว่าจะไม่มี มีรายงานในแมวสายพันธุ์ผสมและแมวพันธุ์แท้บางชนิด
🏥 วิธีรอด
ถ้าเจ้าเลี้ยงพวกลูกผสมหรือพันธุ์เสี่ยง (เช่น Greyhounds, Border Collies ) ต้องระวังเป็นพิเศษ 🐕
เดี๋ยวนี้เขามีการตรวจ DNA ก่อนผ่าตัด ถ้ากลัวก็ตรวจซะ ปล.ต่างประเทศนะ 🧬
บอกหมอว่า "หมอครับ น้องมีประวัติแพ้ยา น้องมีพ่อที่วางยาสลบแล้วเสีย" คุยกับหมอวิสัญญีให้เคลียร์
มันมียาแก้ทางคือ Dantrolene แต่มันแพงและหายาก
ถ้าจะผ่าตัดใหญ่ เลือกที่ที่อุปกรณ์ครบ อย่าไปเลือกแค่ที่ที่ราคาถูก! 💉
#พี่แมวโหด ้แต่หมาและหมูก็เป็น #การจัดการสำหรับหมอๆในคอมเม้นต์นะครับ
Brunson, D. B., & Hogan, K. J. (2004). Malignant Hyperthermia. Veterinary Clinics: Small Animal Practice.
Mickelson, J. R., & Louis, C. F. (1996). Malignant hyperthermia: Excitation-contraction coupling, calcium homeostasis, and genetic defects. Physiological Reviews.
Snoeck, G., et al. (2015). RYR1 mutations in dogs and their association with malignant hyperthermia. Journal of Veterinary Internal Medicine.
--------------------------------------------------------------------
เอาล่ะพี่มาเสริมสำหรับหมอๆแล้วนะ
การวินิจฉัย (Diagnosis) จะรู้ได้ไงว่าเป็น MH?
ต้องมีอาการอย่างน้อย 3 อย่าง จากลิสต์นี้.
✅CO2 พุ่ง (Hypercarbia) ค่า End-tidal CO2 (PetCO2) จะสูงขึ้นแบบคุมไม่ได้ แม้จะเพิ่มการหายใจแล้วก็ตาม
✅กล้ามเนื้อแข็งเกร็ง (Muscle Rigidity) กล้ามเนื้อโครงร่างจะหดตัวอย่างรุนแรงและต่อเนื่อง.
✅อุณหภูมิพุ่งปรี๊ด (Hyperthermia) ไข้ขึ้นสูงอย่างรวดเร็วจากการเผาผลาญที่ผิดปกติ
✅หัวใจเต้นผิดจังหวะ (Arrhythmias) เกิดจากภาวะเลือดเป็นกรดและโพแทสเซียมในเลือดสูง (Hyperkalemia).
จัดาการภาวะฉุกเฉินเบื้องต้น
✅ หยุดการให้สารกระตุ้นทันที: ต้องหยุดการใช้ยาดมสลบกลุ่ม Volatile (เช่น Halothane, Isoflurane, Sevoflurane) หรือยาคลายกล้ามเนื้อชนิด Succinylcholine ทันทีที่สงสัยอาการ
✅ Flush เครื่องดมสลบด้วย Oxygen 100% เพื่อกำจัดยาสลบที่ตกค้างในระบบออกให้หมด
✅ทำ Hyperventilate ด้วย Oxygen 100% เพื่อช่วยระบายก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO 2 ) ที่พุ่งสูงขึ้น
✅ หากจำเป็นต้องผ่าตัดต่อ ให้เปลี่ยนไปใช้ยาสลบชนิดฉีดที่ปลอดภัย เช่น Propofol +Opioids (เช่น Fentanyl), Etomidate แทน
✅ ยาดันโตรลีน (Dantrolene Sodium) เป็นยาแก้พิษ (Specific antagonist) ที่ช่วยชีวิตได้ดีที่สุด
กลไก: ออกฤทธิ์ยับยั้งตัวรับไรยาโนดีน (Ryanodine receptor) เพื่อป้องกันการหลั่งแคลเซียมที่มากเกินไปในเซลล์กล้ามเนื้อ ปริมาณการใช้: เริ่มต้นที่ 3 mg/kg IV อย่างรวดเร็ว และสามารถให้ซ้ำได้ทุก 5 นาทีจนกว่าอาการจะคงที่ (ขีดจำกัดรวมไม่เกิน 10 mg/kg)
ข้อควรระวัง: ยานี้ละลายน้ำได้ยากและมีฤทธิ์เป็นด่างสูง (pH 9.5) ซึ่งระคายเคืองหลอดเลือด
✅ Cooling Measures การระบายความร้อนจากภายนอกและภายใน ต้องหยุดกระบวนการลดอุณหภูมิเมื่ออุณหภูมิร่างกายลดลงมาถึง 38 องศาเซลเซียส
✅ยาทางเลือกกรณีไม่มียาดันโตรลีน (Palliative treatment)
Acepromazine:โดยการลดระดับcatecholamine ใน hypothalamus และในขณะเดียวกันก็ยับยั้งตัวรับalpha-1 adrenergic receptors ที่ส่วนปลาย จึงทำให้เกิด vasodilatation และทำให้อุณหภูมิร่างกายลดลง
Diazepam: muscle relaxation และ anticonvulsant effect
✅ การจัดการภาวะแทรกซ้อน
แก้ไขภาวะเลือดเป็นกรด: ให้ Sodium Bicarbonate (1-2 mEq/kg IV) หากสงสัยว่ามีภาวะ Metabolic acidosis
ควบคุมระดับโพแทสเซียม: Hyperkalemia ให้ฉีด Insulin ร่วมกับ Dextrose 50% เพื่อดึงโพแทสเซียมกลับเข้าเซลล์
ป้องกันไตวาย: ให้สารน้ำปริมาณมาก (Aggressive fluid therapy) เพื่อช่วยขับไมโอโกลบิน (Myoglobin) จากกล้ามเนื้อที่สลายตัว และอาจใช้ยาขับปัสสาวะร่วมด้วย
คุมการเต้นของหัวใจ: หากมีหัวใจเต้นผิดจังหวะ แนะนำให้ใช้ Procainamide มากกว่า Lidocaine เนื่องจากมีรายงานว่า Lidocaine อาจไปเพิ่มระดับแคลเซียมในเซลล์และทำให้อาการแย่ลงได้
หลังการกู้ชีพสำเร็จ สุนัขยังคงต้องได้รับการมอนิเตอร์อย่างใกล้ชิดใน ICU ต่อไปอีกอย่างน้อย 24-48 ชั่วโมง เพื่อตรวจวัดค่าก๊าซในเลือด การทำงานของไต และเฝ้าระวังการกลับมาเป็นซ้ำของอาการครับ!!!
มีรายงานไซบีเรียนเกิด MH แต่ไปตรวจยีนแล้วปกติ ก็มีนะเออ งงแปป
