15/02/2022
วันนี้จะมากล่าวถึงโรคประจำพันธุ์ของเจ้าเหมียวหูพับที่เป็นที่โจษจันกันไปทั่ว ถึงหน้าตาอันน่ารักน่าเอ็นดูของนางตั้งแต่เล็กจนเริ่มเติบใหญ่ ไฉนกลับมีอาการแปลก ๆ เจ็บแปลบ ๆ ตามแขนขาและลำตัว จึงพามาพบหมอเพื่อความชัวร์ว่าอาการอันน่าปวดหัวนี้ได้แต่ใดมา
จึงเป็นที่มาของเรื่องราวในวันนี้กับเจ้าเหมียวพันธุ์ฮิตติดชาร์ต Scottish fold ครับ โรคนี้มีชื่อว่า Scottish fold osteodystrophy หรืออีกชื่อคือ Scottish fold osteochondrodysplasia โรคนี้จะเกิดความผิดปกติของข้อที่จะมีการเชื่อมติดกัน (ankylosing arthropathy) เกิดจากการสร้างกระดูกอ่อนงอกออกมา (bony exostoses) โดยเฉพาะหาง อุ้งมือ สันหลัง และกระดูกขาท่อนปลาย หรือข้ออื่น ๆ ก็สามารถเกิดความผิดปกติได้ทั้งหมด
🐱สาเหตุการเกิดโรค
ถ้าถามว่าโรค osteochondrodysplasia นี้เกิดจากอะไร สาเหตุก็มาจากพันธุกรรมชนิด autosomal dominant trait ในแมวพันธุ์นี้นั่นเองครับ หากเป็นลักษณะทางพันธุกรรมแบบ heterozygotes ที่ทำให้ใบหูมีลักษณะพับงอนั่นเอง ซึ่งจะไปเกิดกับส่วนอื่น ๆ ด้วยคือที่บริเวณปลายขาหน้าและขาหลัง ส่วนลักษณะพันธุกรรมแบบ homozygotes จะแสดง dystrophic lesion ในกระดูกชิ้นอื่น ๆ ด้วยโดยเฉพาะหางที่แข็งและไม่ยืดหยุ่น โดยเราสามารถตรวจพบ ankylosing arthropathy ได้จากภาพถ่ายรังสีเร็วสุดตั้งแต่อายุ 7 สัปดาห์
เราสามารถพบความผิดปกติชนิด endochondral ossification ของ epiphyses ที่ทำให้เกิดความผิดปกติของ metacarpals, metatarsals, phalanges และกระดูกสันหลัง โดยเราอาจพบกระดูกงอกใหม่รอบ ๆ ข้อโดยเฉพาะที่ปลายขาหลัง และกระดูสันหลังส่วน lumbosacral และ caudal vertebrae
แน่นอนว่าโรคนี้ต้องเกิดกับแมวพันธุ์ Scottish fold ตามชื่อโรคนะครับ แต่แมวพันธุ์ผสมที่มีสายเลือดของ Scottish fold ก็อาจพบโรคนี้ได้บ้างเช่นกัน ส่วนเพศไม่เป็นปัจจัยโน้มนำในการเกิดโรคโรคนี้ครับ เราสามารถพบอาการได้ตั้งแต่แมวมีอายุน้อยกว่า 2 เดือน หรือในกลุ่มแมวที่มีพันธุกรรมแบบ heterozygous อาจไม่แสดงอาการอย่างชัดเจนจนกระทั่งเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ตอนต้นครับ
🐱อาการทางคลินิก
แมวจะพบลักษณะของหางที่หนา สั้น และไม่ยืดหยุ่น บ่อยครั้งที่เราพบว่ากระดูกขาท่อนปลายดูสั้นกว่าปกติ อาการแสดงสำคัญคือ “เจ็บ” ครับ แมวอาจเดินขาแข็ง ๆ หรือแกว่ง ๆ และไม่อยากกระโดดหรือไม่อยากเคลื่อนไหว สามารถพบการบวมที่บริเวณ plantar tarsometatarsal ได้ เมื่อคลำที่ข้อต่อแมวอาจแสดงอาการเจ็บปวดหรือไม่ก็ได้ โดยความรุนแรงและความรวดเร็วในการพัฒนาของโรคจะค่อนข้างหลากหลายมาก ๆ แมวบางตัวอาจพบอาการถ่ายอุจจาระลำบากได้ครับ แต่ก็อาจอธิบายได้ว่าเกิดจากการเจ็บปวดโดยเฉพาะการนั่งยอง ๆ ที่แมวจะดูลำบากกว่าเดิม เลยพาลไม่ถ่ายเสียดีกว่า ปล่อยไว้นานเข้าท้องก็เลยผูกสิครับ
🐱การวินิจฉัยโรค
การวินิจฉัยโรคนั้นอาศัยการตรวจร่างกาย โดยจะพบว่าแมวจะมีลักษณะหางที่หนา สั้น และไม่ยืดหยุ่น และมือจะสั้น ๆ มีอาการปวดที่ขาหน้าและหลัง และขามีลักษณะแข็ง ๆ ไม่สามารถกระโดดได้ ในแมว Scottish fold วัยเด็ก อาจพบกระดูกฝ่ามือฝ่าเท้าและบริเวณนิ้วบวมได้ อาจพบแผลหลุม (ulcer) ที่ผิวหนังบริเวณที่ห่อหุ้มปุ่มโปนของกระดูกที่งอกผิดรูปได้
หลายคนคงอยากเอกซเรย์แล้วใช่ไหมครับ โชคดีที่ภาพถ่ายรังสีสามารถช่วยยืนยันการงอกของกระดูกได้ซึ่งสามารถเห็นได้ชัดเจน โดยเฉพาะบริเวณข้อขา กระดูกสันหลังส่วนเอวและหาง พบการผิดรูปของกระดูกฝ่าเท้า metatarsus ฝ่ามือ metacarpus และนิ้ว และสามารถพบภาพข้อกระดูกเสื่อมได้ด้วย หากภาวะนี้เกิดขึ้นมาเป็นเวลานานพอสมควรครับ
🐱แนวทางการรักษา
แมว Scottish fold เป็นแมวที่น่าสงสารครับ เพราะหากเกิดโรคนี้ขึ้นมาแล้ว จะไม่มีการรักษาที่จำเพาะ หรือทำให้หายขาดได้ครับ เราสามารถให้การรักษาทางศัลยกรรมด้วยการตัดปุ่มกระดูกโปนที่สร้างความเจ็บปวดออกได้ หรือทำการเชื่อมข้อมื้อข้อเท้าเสียเลยในกรณีที่เกินแก้ ในแมวบางตัวพบว่าหลังผ่าตัดแล้วสามารถใช้งานข้อหรือขาได้ดีขึ้น
ส่วนกรณีไม่ผ่าตัดการรักษาแบบประคับประคองสามารถช่วยให้แมวมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้ โดยอาศัยยาลดปวดชนิด NSAIDs (non-steroidal antiinflammatory drugs) หรือเราสามารถเลือกใช้สารบำรุงไขข้อได้ทั้งรูปแบบกินและฉีด เช่น glucosamine, chondroitin และ pentosan polysulphate แม้ผลจะไม่ชัดเจนแต่อย่างน้อยก็ไม่มีผลข้างเคียงที่รุนแรงเช่นเดียวกับยา การให้รังสีบำบัด (radiation therapy) เคยมีรายงานว่าสามารถลดการเกิดปุ่มกระดูกใหม่ได้ จึงอาจบรรเทาอาการเจ็บปวดได้ครับ แต่แน่นอนว่าคงต้องวางยาสลบกันทุก ๆ ครั้งที่ทำการรักษา ตรงนี้ก็ไม่แน่ใจเหมือนกันว่าจะคุ้มไหม
🐱การตรวจติดตามและการป้องกัน
เราสามารถตรวจติดตามความเป็นไปของโรคได้ครับ เนื่องจากโรคนี้มีลักษณะที่ progressive คือมีแค่ทรงกับทรุด รักษาไม่หาย สำหรับแมวที่ทุพพลภาพามาก ๆ ในต่างประเทศเขาแนะนำให้ put to sleep ซึ่งอันนี้ก็ต้องขึ้นกับการตัดสินใจร่วมกันระหว่างหมอและเจ้าของสัตว์ป่วยนะครับ เพราะบางครั้งหากแมวมีอาการไม่รุนแรง เราอาจจะสามารถจัดการได้ด้วยการรักษาหลาย ๆ ทาง (multi-modal therapy) ร่วมกัน
เนื่องจากเป็นโรคทางพันธุกรรมที่มากับแมวพันธุ์ Scottish fold ดังนั้นทางเดียวที่เราจะสามารถป้องกันคือการหลีกเลี่ยงการผสมแมวพันธุ์นี้ครับ ซึ่งอันนี้เป็นการต่อสู้กันภายในใจแล้วล่ะครับ เพราะคุณ ๆ ก็ทราบดีกว่าแมวที่มีลักษณะหูเช่นนี้ดูน่ารักน่าเอ็นดู แต่หูพับที่ว่านี้เป็นตัวบ่งชี้ภาวะความพิการที่เกิดมาจากการกลายพันธุ์ ที่จะไม่ใช่แค่เพียงที่ใบหู ดังนั้นกระดูกส่วนอื่น ๆ ก็ย่อมไม่อาจหลีกเลี่ยงความพิการนี้ได้ ที่อังกฤษจึงมีการรณรงค์ไม่ให้ผสมแมวพันธุ์นี้ เพื่อลดการแพร่พันธุ์ต่อไป ซึ่งผมเองก็เห็นด้วยนะครับ เพราะทราบดีอยู่แล้วว่าแมวพันธุ์นี้มีความเสี่ยงต่อการป่วยสูงมาก น่าสงสารออก
สุดท้ายน่าจะเป็นเรื่องที่หลายคนคงอยากทราบ คืออันที่จริงเราสามารถตรวจลักษณะทางพันธุกรรมหรือ DNA test เพื่อหาลักษณะการกลายพันธุ์ชนิดนี้ได้ (Scottish fold (SF) mutation) ที่ UCDavis Veterinary Genetics Laboratory โดยการเก็บตัวอย่างกระพุ้งแก้ม (cheek swabs) ซึ่งผลจะถูกรายงานออกมาเป็น 3 แบบคือ
1. N/N หมายถึง ไม่ปรากฏการกลายพันธุ์ของยีน
2. N/SF หมายถึง มีหนึ่ง copy ของ fold mutation และแมวจะมีลักษณะหูพับ
3. SF/SF หมายถึง มีสอง copy ของ fold mutation และแมวจะมีลักษณะหูพับ พร้อมกับโอกาสในการเกิดการพัฒนาผิดรูปของกระดูกและข้อ
เอาล่ะครับ แม้โรคนี้จะดูเลวร้าย แต่จุดดีก็คือการที่เรายังป้องกันได้ นั่นก็คือการสนับสนุนการไม่แพร่พันธุ์ต่อไป ให้เจ้าของทำหมันให้สิ้นสุดกันที่ generation นี้ ส่วนตัวที่เกิดมาแล้วเราก็ต้องดูแลกันต่อไปให้ดีที่สุดครับ สวัสดีครับ
อ่านบทความบนเว็บไซต์ คลิก : https://www.readvpn.com/Topic/Info/3f192771-8b35-47e8-a5fd-211dee91942f
---
บทความโดย
ผศ. น.สพ. ศิราม สุวรรณวิภัช
คอลัมน์ VetSikkha
VPN 212 (เดือนพฤษภาคม)
---
สำหรับสัตวแพทย์ท่านไหนที่ยังไม่ได้เป็นสมาชิก
ตอนนี้ทาง VPN จัดโปรโมชั่นสู้ COVID-19 อยู่นะ
💚 อ่านออนไลน์ จ่ายถูกกว่า -
สำหรับสัตวแพทย์ท่านที่สมัครสมาชิกแบบอ่านออนไลน์ (ไม่รับหนังสือ) จ่ายเพียง 1,000 บาท/ปี เท่านั้น และยังสามารถทำ CE online ในเว็ปไซต์ได้ตามปกติ
💚 อ่านจากเล่ม แถมกระเป๋า -
สำหรับท่านที่สมัคร/ต่ออายุสมาชิกแบบรับหนังสือ (สามารถใช้งานเว็ปไซต์และทำ CE online ได้ด้วย) แถมฟรี กระเป๋าไวนิล VPN 1 ใบ (หรือจนกว่าสินค้าจะหมด)
📍 ได้ทำ CE online มากกว่า 40 คะแนน/ปี
📍 ดาวโหลด E-book ไปอ่านได้
📍 ใช้งานเว็ปไซต์ได้เต็มรูปแบบ
📍 E-learning online course
ดูรายละเอียดแพคเกจและสมัครออนไลน์ด้วยตัวเองได้ที่ https://www.readvpn.com/VPN/Subscription
หรือสอบถามเพิ่มเติม
add Line : https://lin.ee/v8Ldcyu
