28/10/2025
🦐 อาการขี้ขาวในกุ้งทะเล (White F***s Syndrome)
“อาการขี้ขาว” เป็นปัญหาสำคัญในฟาร์มกุ้งทะเลที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในกุ้งขาวแวนนาไมและกุ้งกุลาดำ ซึ่งมักเกิดในช่วงกุ้งอายุ 40–70 วัน ภายในบ่อที่มีการสะสมของอินทรียวัตถุสูงหรือมีคุณภาพน้ำเสื่อม ทำให้กุ้งกินอาหารลดลง โตช้า และบางครั้งถึงขั้นตายเป็นจำนวนมาก
🔬 สาเหตุของอาการขี้ขาว
อาการนี้เกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน โดยเฉพาะ
1. เชื้อโปรโตซัว Enterocytozoon hepatopenaei (EHP) ซึ่งเป็นปรสิตภายในเซลล์ในตับและลำไส้กุ้ง
2. เชื้อแบคทีเรียกลุ่มวิบริโอ (Vibrio spp.) เช่น
V. vulnificus
V. parahaemolyticus
V. fluvialis
V. alginolyticus
V. mimicus, V. cholerae, V. damselae (Photobacterium damselae)
เมื่อเชื้อเหล่านี้ร่วมกันทำลายระบบย่อยอาหาร กุ้งจึงมีอาการขี้ขาวหรือลำไส้ขาวขุ่น ลอยเป็นเส้นบนผิวน้ำ
🧫 ลักษณะของกุ้งที่มีอาการขี้ขาว
กุ้งกินอาหารลดลง โตช้า
ลำไส้ขาดช่วง หรือเห็นเป็นเส้นขาว
อุจจาระสีขาวขุ่น ลอยอยู่บนผิวน้ำ
พบกุ้งอ่อนแรง ลอยน้ำ หรือตายในบางบ่อ
ตรวจพบเชื้อ EHP หรือแบคทีเรียวิบริโอร่วมกัน
🧠 ปัจจัยเสี่ยงที่กระตุ้นให้เกิดอาการขี้ขาว
คุณภาพน้ำแย่ มีอินทรียวัตถุสะสมมาก
การเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ
การจัดการบ่อไม่ดี เช่น เปลี่ยนน้ำไม่สม่ำเสมอ
ความหนาแน่นของกุ้งสูงเกินไป
ให้อาหารเกินความต้องการ
🛡️ แนวทางการป้องกันอาการขี้ขาว
1. จัดการคุณภาพน้ำให้ดีเสมอ รักษาความใสของน้ำด้วย Secchi Disk ให้อยู่ระหว่าง 30–50 ซม.
2. ควบคุมความหนาแน่นของกุ้งและอาหาร ไม่ให้เกินกว่าระดับที่บ่อรองรับได้
3. ไม่ใช้น้ำหรือสัตว์น้ำจากแหล่งไม่แน่นอน เพื่อป้องกันการนำเชื้อเข้าสู่ระบบ
4. ใช้หัวเชื้อจุลินทรีย์ (Probiotic) เพื่อปรับสมดุลจุลชีพในบ่อ
5. ลดความเครียดของกุ้ง ด้วยการควบคุมอุณหภูมิและความเค็มให้คงที่
6. ให้อาหารมีคุณภาพดี ย่อยง่าย และมีการเสริมสารต้านอนุมูลอิสระ (anti-oxidant) เช่น วิตามิน C และ E
🩺 การจัดการเมื่อพบกุ้งมีอาการขี้ขาว
หยุดให้อาหาร 1–2 มื้อ แล้วปรับคุณภาพน้ำทันที
เปลี่ยนน้ำบางส่วน 20–50% เพื่อเจือจางเชื้อ
ลดการใช้สารเคมีหรือยาปฏิชีวนะโดยไม่จำเป็น
ใช้จุลินทรีย์ปรับระบบทางเดินอาหารของกุ้ง
ตรวจยืนยันการติดเชื้อ EHP ด้วยการตรวจ PCR ที่ห้องปฏิบัติการ
🌊 สรุปแนวทางลดความเสี่ยง
> “การเลี้ยงที่ดีคือการจัดการบ่อและคุณภาพน้ำให้เสถียร
ใช้แนวทางชีวภาพแทนสารเคมี และเฝ้าระวังโรคตั้งแต่ต้นน้ำ”
การควบคุมอินทรียวัตถุในบ่ออย่างเหมาะสม พร้อมการเสริมโปรไบโอติกและอาหารคุณภาพสูง จะช่วยให้กุ้งแข็งแรง โตไว ลดความเสี่ยงการเกิด อาการขี้ขาว และสร้างผลผลิตที่ยั่งยืนให้ฟาร์มได้ค่ะ 🦐💧
ที่มา:
กรมประมง – กองวิจัยและพัฒนาเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง
โทร. 02-579-4122, 074-333-544-5
www.fisheries.go.th
