02/06/2026
เคยได้ยินชื่อโรค PKD กันไหมครับ
โรคที่ถุงน้ำเล็ก ๆ
ค่อย ๆ เติบโตอยู่ในไตแมว
ตั้งแต่วันแรกที่เกิด
โดยที่ไม่มีอาการให้สังเกตเลยในช่วงแรก
ถ้าบ้านคุณมีสก็อตติช โฟลด์ หรือ เปอร์เซีย
โรคนี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลยครับ
ทั้งสองสายพันธุ์นี้คือกลุ่มที่เสี่ยงสูงที่สุด
แต่หลายคนยังนึกถึงแค่หูพับ หรือหน้าแบน
ไม่ค่อยได้นึกถึงไต
โรคนี้ชื่อว่า PKD (Polycystic Kidney Disease)
หรือโรคถุงน้ำในไต
ถุงน้ำเหล่านี้มีอยู่ตั้งแต่แมวเกิด
ค่อย ๆ โตและเพิ่มจำนวนขึ้นทุกปี
แทนที่เนื้อไตที่ดี
จนในที่สุดไตก็ทำงานได้น้อยลงเรื่อย ๆ
สาเหตุคือยีนผิดปกติที่ชื่อว่า PKD1
เป็นแบบ autosomal dominant
หมายความว่าแค่ได้ยีนนี้มาจากพ่อ หรือ แม่คนเดียว
ก็ป่วยได้แล้ว
ไม่ใช่โรคติดต่อ
ไม่ใช่เพราะอาหาร
และไม่มีอาการให้สังเกตในช่วงแรก
-------------------------------------
สายแมวพันธุ์ที่ต้องระวัง
จากงานวิจัยญี่ปุ่น (J Vet Med Sci, 2019)
ที่ตรวจแมว 377 ตัว:
Scottish Fold - mutation rate 54%
Persian - 46%
Exotic Shorthair - สูงเช่นกัน
ลูกผสมจากสายพันธุ์เหล่านี้ - ก็พบได้
งานวิจัยจากอิหร่านพบว่า
Persian และสายพันธุ์ใกล้เคียง mutation rate เกือบครึ่ง (46.8%)
งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (2024)
ตรวจแมวในไทย พบ mutation rate 19.44%
โรคนี้ดำเนินไปยังไง
ช่วงอายุ 0-3 ปี - ถุงน้ำมีอยู่แต่เล็กมาก
อัลตร้าซาวด์หาได้ยาก อาการยังไม่มี
อายุ 3 ปีขึ้นไป - creatinine เริ่มขึ้น
อายุ 6-7 ปี - อัตราการรอดชีวิตเริ่มลดลงอย่างชัดเจน
จากการติดตาม 300 แมว PKD1+ ในญี่ปุ่น:
อายุขัยเฉลี่ยประมาณ 12.7 ปี
5-year survival: 95.1%
10-year survival: 61.3%
แมวที่เสียชีวิตจากไตวายมีอายุเฉลี่ยแค่ 8 ปี
และในบางรายอาจมีถุงน้ำในตับด้วย
โดยเฉพาะแมวเปอร์เซีย (พบได้ถึง 31%)
-------------------------------------
อาการที่ต้องสังเกต
ช่วงแรกมักไม่มีอาการเลย
แต่เมื่อไตเริ่มเสื่อม:
กินน้อยลง น้ำหนักลดโดยไม่รู้สาเหตุ
ซึมมากกว่าปกติ อ่อนเพลีย
กระหายน้ำมากขึ้น ปัสสาวะบ่อยขึ้น
อาเจียน คลื่นไส้
ท้องที่ดูโตขึ้นผิดปกติ (ถ้าไตขยายมาก)
-------------------------------------
แล้วเมื่อไรควรรีบพาหาหมอ?
ถ้าเลี้ยงสายพันธุ์เสี่ยงและยังไม่เคยตรวจไต
และแมวอายุ 3 ปีขึ้นไป ถึงเวลาแล้วครับ
ถ้ามีอาการซึมลง กินน้อย น้ำหนักลด
อย่ารอ พาหาหมอทันที
PKD รักษาให้หายขาดไม่ได้
แต่ถ้าจับได้เร็ว การประคองอาการทำได้เยอะมากครับ
หมอจะดูแลตาม stage ของไต
โดย ISFM (International Renal Interest Society)
วางแนวทางไว้ชัดเจน และสัตวแพทย์ทั่วโลกใช้อ้างอิง
สิ่งที่มักทำร่วมกัน ได้แก่:
อาหารไต (Renal diet)
ลด phosphorus ลดโปรตีนพอดี เพิ่มความชื้น
เป็นหนึ่งในตัวช่วยที่สำคัญที่สุด
เพราะ phosphorus สูงเร่งการเสื่อมของไต
น้ำ น้ำ น้ำ
หากไตเสื่อมแลัว
ไตต้องการน้ำมาก
อาหารเปียก น้ำพุแมว
และในบางรายอาจต้องให้น้ำเกลือ
ใต้ผิวหนัง
สัตวแพทย์บางรายจะสอนเจ้าของให้ทำเองที่บ้านได้
ยาลด phosphate (Phosphate binders)
ถ้า phosphorus ในเลือดสูง หมอจะพิจารณาให้ยานี้
ช่วยดักจับ phosphorus ในทางเดินอาหารก่อนดูดซึม
ดูแลความดันโลหิต
ไตเสื่อมมักทำให้ความดันขึ้น
และความดันสูงก็ทำไตเสื่อมเร็วขึ้นอีก วนไป
หมอจะตรวจ blood pressure และพิจารณายาควบคุม
กระตุ้นความอยากอาหาร
แมวที่ไตเสื่อมมักกินน้อยลง
มีทั้งยาและวิธีการปรับอาหารที่ช่วยได้
ติดตามอาการสม่ำเสมอ
สัตวแพทย์แนะนำตรวจเลือด ปัสสาวะ และความดัน
ทุก 2-3 เดือน สำหรับแมวที่อาการคงที่
ยิ่งมีข้อมูลให้หมอมาก
หมอก็ปรับการดูแลได้แม่นขึ้น
-------------------------------------
ทำได้เลยตอนนี้:
1. ถามสัตวแพทย์เรื่อง genetic test (PKD1)
ตรวจจาก buccal swab (สำลีป้ายกระพุ้งแก้ม) ได้
2. อัลตร้าซาวด์ไตเมื่ออายุ 3-4 ปี
3. blood work + blood pressure ปีละ 1-2 ครั้งเมื่ออายุ 3 ปีขึ้นไป
4. จดบันทึกอาการให้หมอสม่ำเสมอ
-------------------------------------
ถ้าเลี้ยงพ่อแม่พันธุ์:
ตรวจ genetic ก่อนผสมทุกครั้ง
เพื่อไม่ส่งต่อยีนนี้ไปยังลูก
ข้อมูลนี้ไว้สังเกตและคุยกับสัตวแพทย์นะครับ
ไม่ใช่วินิจฉัยแทนหมอ
ถ้าเลี้ยงแมวสายพันธุ์ที่กล่าวถึง หรือรู้จักใครที่เลี้ยง
ลองส่งต่อโพสต์นี้ไว้ครับ - โรคนี้ดักจับได้เร็ว ถ้ารู้จักมันก่อน
การดูแลที่ถูกต้อง ช่วยให้เจ้าพวกแมวที่เรารัก
มีชีวิตที่ดีขึ้นได้ในทุกสถานการณ์ครับ
-------------------------------------
และสุดท้ายขอพูดตรง ๆ ครับ
ยีน PKD ที่แมวแต่ละตัวพกมา
มักมาจากฟาร์มที่ไม่เคยตรวจ ไม่รับผิดชอบ
ที่แค่อยากได้ลูกแมวน่ารัก ๆ มาขาย
โดยไม่สนว่าพ่อแม่พันธุ์พาอะไรมาด้วย
ไม่สนว่าลูกที่ขายออกไปจะป่วยแค่ไหน
"ลูกแมวจะมีชีวิตยาวแค่ไหน"
ถ้าจะซื้อแมวสายพันธุ์
เราวิงวอนขอร้องให้เลือกจากฟาร์ม
ที่ตรวจ genetic พ่อแม่พันธุ์ก่อนผสมทุกครั้ง
โปร่งใสเรื่องสุขภาพและผลตรวจ
" และให้ค่าชีวิตแมวมากกว่าราคาขาย "
แมวก็มีชีวิต จิตใจแบบเราๆนี่แหละครับ
เขาเลือกไม่ได้หรอกว่าเขาจะเกิดมาแบบไหน
ฟาร์มที่แค่อยากเพาะเพราะสวย ขายได้ราคา
โดยไม่แคร์ว่าแมวจะป่วยหรือไม่
ไม่สมควรได้รับการสนับสนุนครับ
-------------------------------------
References : ต้นทางเผื่อใครอยากอ่านเต็มๆเหมือนเดิมครับ
Sato R, et al. (2019) J Vet Med Sci - Epidemiology of feline PKD in Japan (n=377)
Sh*tamori F, et al. (2023) J Feline Med Surg - Large-scale epidemiology + novel PKD1 variants (n=1,281)
Jaturanratsamee K, et al. (2024) F1000Research - PKD1 mutation + ultrasonographic characterization, Kasetsart University
Enomoto T, et al. (2025) J Vet Med Sci - Life table analysis of feline PKD in Japan (n=300)
Schirrer L, et al. (2021) Veterinary Sciences - Feline PKD: An Update (review)
Moazezi Ghavihelm A, et al. (2022) JFMS Open Reports - PKD in Persian/related breeds in Iran
Sparkes A, et al. (2016) J Feline Med Surg - ISFM Consensus Guidelines on feline CKD
Magalhaes T, et al. (2023) J Feline Med Surg - Clinical management of feline CKD in Portugal (n=409 vets)
