04/04/2023
Nasz podopieczny Alduin dumnie pozuje do zdjęcia i przypomina o chipowaniu IGO (inwazyjnych gatunków obcych) :)
Już niedługo zdjęcie szwów!
Weterynaryjny Wtorek!
Kiedyś, za czasów poprzedniej pracy, przychodnia w której miałem przyjemność pełnić dyżury brała udział w finansowanej przez Urząd Miasta akcji chipowania psów i kotów zamieszkujących Warszawę. Potem na długo temat chipowania zniknął z moich weterynaryjnych dyżurów, aż do teraz, kiedy pozycja ta na nowo zaczęła pojawiać się w grafikach. A to wszystko za sprawą Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2022 r. w sprawie określenia wymagań oznakowania oraz wykonania dokumentacji fotograficznej indywidualnych cech zwierząt należących do inwazyjnych gatunków obcych.
Ten krótki, bo zaledwie trzystronicowy dokument, precyzuje formalne wymagania odnośnie oznakowania zwierząt potocznie określanych skrótowcem IGO. Ustawodawca nakłada na ich Opiekunów obowiązek nadania każdemu osobnikowi cechy, która umożliwi jego bezbłędną identyfikację. W wielu przypadkach taką cechą jest implantacja mikrochipa z zakodowanym na nim niepowtarzalnym numerem, jak to ma miejsce właśnie u psów i kotów. Tyle że u IGO metodyka wszczepiania chipa może się nieco różnić. Na chwilę obecną gatunkiem najczęściej "korzystającym" z tej usługi jest żółw ozdobny (Trachemys scripta), który chip ma deponowany podskórnie w przestrzeni lewego dołu biodrowego. Ale pamiętajmy, że nie tylko żółwie ozdobne wylądowały na liście IGO. Ostatnio na "zachipowanie" trafił do mnie ten piękniś o imieniu Alduin.
Alduin to reprezentant gatunku Lampropeltis nigrita, po polsku czasami określanego jako lancetogłów czarny. Tu należy się słowo wyjaśnienia, bowiem jeśli ktoś w tym momencie wgłębi się w wykaz IGO stwarzających zagrożenie dla Unii czy też Polski, wspomnianego gatunku tam nie znajdzie. Widnieje tam natomiast Lampropeltis getula, zwany po polsku potocznie lancetogłowem królewskim. Co tu się zatem wydarzyło? Otóż jeszcze do niedawna L.nigrita powszechnie uznawany był za podgatunek L.getula i wówczas nosił nazwę L.getula nigrita. Rozwój nauk przyrodniczych, szczególnie w aspekcie biologii molekularnej sugeruje jednak, że uznawany do niedawna za szeroko rozprzestrzeniony w poprzek Ameryki od wybrzeży Pacyfiku do Atlantyku jeden gatunek jest w istocie kompleksem gatunków o genetycznej odrębności. Publikacja z 2017 roku zasugerowała podniesienie do rangi osobnego gatunku nie tylko L.nigrita, ale także dwa inne podgatunki (konkretniej floridana i meansi). Wcześniej podobny "awans" uzyskał m.in. lancetogłów kalifornijski (Lampropeltis californiae). Wydawać by się mogło, że powstaje w tym momencie luka prawna, którą łatwo wykorzystać i obejść obowiązujące przepisy. Jednak Zespół ds. Inwazyjnych Gatunków Obcych przy Komisji Europejskiej (ENV-IAS Team) jak również Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska wypowiedziały opinię, według której zakazom i restrykcjom podlegają wszystkie gatunki opisane w ocenie ryzyka dla lancetogłowa królewskiego, który w czasie oceny stanowił "taksonomiczną jedność". Nie zmienia to faktu, że przepis jest nie do końca jasny i może rodzić nieścisłości, dlatego w przyszłości wymaga doprecyzowania i rozszerzenia.
Lampropeltis nigrita zasiedla pogranicze USA i Meksyku, występując głównie na pustyni Sonora. Osobniki o podobnym wyglądzie z terenów Arizony prawdopodobnie są mieszańcami pomiędzy tym gatunkiem, a innymi lancetogłowami, najpewniej kalifornijskim lub Lampropeltis splendida. Jak widać na załączonym zdjęciu, wykonanym przy silnym oświetleniu, pomimo nazwy, lancetogłów czarny wcale nie jest czarny, a bardzo-ciemnobrązowy. Tak bardzo, że w "normalnym" oświetleniu wydaje się dla naszych oczu smoliścieczarny. Wzorem innych lancetogłowów, poluje głównie na inne gady, w tym współwystępujące na danych obszarze węże. Nie przypadkiem synonimem nazwy naukowej tych węży jest Ophibolus, czyli "połykacz węży". Łupem lancetogłowów padają nawet różne gatunki grzechotników (rodzaj Crotalus), na jad których zdają się być w pełni odporne. W mniejszym stopniu jego ofiarą padają drobne gryzonie, ptaki i ich jaja.
Alduin grzecznie zniósł proces chipowania, chociaż pomogłą mu w tym delikatna sedacja ;) Innymi słowy - najgorsze smacznie przespał. Poza podskórnie umieszczonym mikrochipem pozostał mu jeden mały szew na skórze (który niebawem zdejmiemy, a jego Opiekunka otrzymała specjalne zaświadczenie o wykonanej procedurze. Od dnia wykonania zabiegu ma 14 dni na przekazanie kopii tego dokumentu organowi, który wydał zezwolenie. Oryginał natomiast musi przechowywać do końca życia zwierzęcia. Jest w tym odrobina papierologii, ale tak naprawdę do nic strasznego! Dlatego pamiętajcie o znakowaniu Waszych "IGO-podopiecznych", by uniknąć problemów z prawem!
Wykorzystana literatura:
● Krysko K.L. i wsp. "Phylogenetics of Kingsnakes, Lampropeltis getula Complex (Serpentes: Colubridae), in Eastern North America"; Journal of Heredity
● Krysko K.L. i Judd W.S. "Morphological systematics of kingsnakes, Lampropeltis getula complex (Serpentes: Colubridae), in the eastern United States"; Zootaxa
● Pyron R.A. i Burbrink F.T. "Morphological systematics of kingsnakes, Lampropeltis getula complex (Serpentes: Colubridae), in the eastern United States"; Zootaxa
● Ruane S. i wsp. "Coalescent Species Delimitation in Milksnakes (Genus Lampropeltis) and Impacts on Phylogenetic Comparative Analyses"; Systematic Biology
● Willams K.L. "Systematics of the Colubrid Snake Lampropeltis Triangulum Lacepede."
● Wiseman K.D. i wsp. „Feeding ecology of a generalist predator, the California Kingsnake (Lampropeltis californiae): why rare prey matter”; Herpetological Conservation and Biology
● Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych
● Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 2022 r. w sprawie listy inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii i listy inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Polski, działań zaradczych oraz środków
● Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2022 r. w sprawie określenia wymagań oznakowania oraz wykonania dokumentacji fotograficznej indywidualnych cech zwierząt należących do inwazyjnych gatunków obcych mających na celu przywrócenie naturalnego stanu ekosystemów
