04/05/2025
𝗦𝗲𝘇𝗼𝗻 𝗽𝗮𝘀𝘁𝘄𝗶𝘀𝗸𝗼𝘄𝘆 𝗰𝘇𝗮𝘀 𝘇𝗮𝗰𝘇𝗮̨𝗰́
Dla wszystkich koni hodowlanych, a szczególne szybko rosnących źrebiąt rozpoczyna się zielona sielanka – sezon pastwiskowy.
Jeden z moich postów wzbudził kontrowersje co do dokarmiania źrebiąt paszami stałymi, czy nawet sianem (jeśli areał zielony nie jest wystarczający).
Pozwolę sobie na początek przytoczyć fragment artykułu z ostatniego numeru "Züchterforum", gdzie autor Dr Richterich dość klarownie opowiedział o żywieniu młodych koni, a na koniec wyciągnął zdecydowane wnioski ze swoich długoletnich obserwacji:
„𝙒𝙞𝙚̨𝙠𝙨𝙯𝙤𝙨́𝙘́ 𝙠𝙤𝙣𝙞 𝙝𝙤𝙙𝙪𝙟𝙚 𝙨𝙞𝙚̨ 𝙙𝙤 𝙟𝙖𝙯𝙙𝙮 𝙠𝙤𝙣𝙣𝙚𝙟, 𝙖𝙡𝙚 𝙨𝙩𝙖𝙩𝙮𝙨𝙩𝙮𝙘𝙯𝙣𝙞𝙚 𝙩𝙮𝙡𝙠𝙤 𝙤𝙠𝙤ł𝙤 𝙟𝙚𝙙𝙣𝙖 𝙥𝙞𝙖̨𝙩𝙖 𝙩𝙧𝙖𝙛𝙞𝙖 𝙙𝙤 𝙨𝙥𝙤𝙧𝙩𝙪. 𝙈𝙞𝙢𝙤 𝙙𝙪𝙯̇𝙚𝙜𝙤 𝙥𝙤𝙩𝙚𝙣𝙘𝙟𝙖ł𝙪, 𝙬𝙞𝙚𝙡𝙚 𝙠𝙤𝙣𝙞 𝙣𝙞𝙚 𝙤𝙨𝙞𝙖̨𝙜𝙖 𝙬𝙮𝙣𝙞𝙠𝙤́𝙬 𝙯 𝙥𝙤𝙬𝙤𝙙𝙪 𝙘𝙝𝙤𝙧𝙤́𝙗 𝙠𝙤𝙨́𝙘𝙞, 𝙢𝙞𝙚̨𝙨́𝙣𝙞 𝙡𝙪𝙗 𝙨́𝙘𝙞𝙚̨𝙜𝙞𝙚𝙣. 𝙇𝙞𝙘𝙯𝙗𝙖 𝙘𝙮𝙨𝙩 𝙬𝙞𝙙𝙤𝙘𝙯𝙣𝙮𝙘𝙝 𝙣𝙖 𝙯𝙙𝙟𝙚̨𝙘𝙞𝙖𝙘𝙝 𝙧𝙚𝙣𝙩𝙜𝙚𝙣𝙤𝙬𝙨𝙠𝙞𝙘𝙝 𝙬𝙮𝙧𝙖𝙯́𝙣𝙞𝙚 𝙬𝙯𝙧𝙖𝙨𝙩𝙖, 𝙖 𝙯𝙢𝙞𝙖𝙣𝙮 𝙖𝙧𝙩𝙧𝙚𝙩𝙮𝙘𝙯𝙣𝙚 𝙪 𝙢ł𝙤𝙙𝙮𝙘𝙝 𝙠𝙤𝙣𝙞 𝙣𝙞𝙚 𝙨𝙖̨ 𝙧𝙯𝙖𝙙𝙠𝙤𝙨́𝙘𝙞𝙖̨. 𝙋𝙤𝙙 𝙠𝙤𝙣𝙞𝙚𝙘 𝙤𝙙𝙘𝙝𝙤𝙬𝙪 𝙛𝙧𝙖𝙜𝙢𝙚𝙣𝙩𝙮 𝙊𝘾𝘿 𝙪𝙨𝙪𝙬𝙖 𝙨𝙞𝙚̨ 𝙖𝙧𝙩𝙧𝙤𝙨𝙠𝙤𝙥𝙤𝙬𝙤 𝙬 𝙘𝙚𝙡𝙪 𝙤𝙥𝙩𝙮𝙢𝙖𝙡𝙞𝙯𝙖𝙘𝙟𝙞 𝙞𝙘𝙝 𝙥𝙧𝙯𝙮𝙙𝙖𝙩𝙣𝙤𝙨́𝙘𝙞 𝙝𝙖𝙣𝙙𝙡𝙤𝙬𝙚𝙟.
𝙅𝙚𝙙𝙣𝙖𝙠𝙯̇𝙚 𝙙𝙯𝙞𝙚̨𝙠𝙞 𝙯𝙤𝙥𝙩𝙮𝙢𝙖𝙡𝙞𝙯𝙤𝙬𝙖𝙣𝙚𝙢𝙪 𝙯̇𝙮𝙬𝙞𝙚𝙣𝙞𝙪 𝙧𝙮𝙯𝙮𝙠𝙤 𝙬𝙮𝙨𝙩𝙖̨𝙥𝙞𝙚𝙣𝙞𝙖 𝙘𝙮𝙨𝙩 𝙞 𝙊𝘾𝘿 𝙟𝙚𝙨𝙩 𝙢𝙣𝙞𝙚𝙟𝙨𝙯𝙚.
𝙕 𝙥𝙤𝙬𝙮𝙯̇𝙨𝙯𝙮𝙘𝙝 𝙨𝙩𝙬𝙞𝙚𝙧𝙙𝙯𝙚𝙣́ 𝙬𝙮𝙣𝙞𝙠𝙖 𝙧𝙤́𝙬𝙣𝙞𝙚𝙯̇, 𝙯̇𝙚 𝙩𝙧𝙖𝙙𝙮𝙘𝙮𝙟𝙣𝙚 𝙠𝙖𝙧𝙢𝙞𝙚𝙣𝙞𝙚 𝙨𝙞𝙖𝙣𝙚𝙢, 𝙤𝙬𝙨𝙚𝙢 𝙡𝙪𝙗 𝙟𝙚̨𝙘𝙯𝙢𝙞𝙚𝙣𝙞𝙚𝙢 𝙢𝙖 𝙬𝙞𝙚𝙡𝙚 𝙥𝙤𝙯𝙮𝙩𝙮𝙬𝙣𝙮𝙘𝙝 𝙬ł𝙖𝙨́𝙘𝙞𝙬𝙤𝙨́𝙘𝙞!
𝙅𝙚𝙙𝙣𝙖𝙠𝙯̇𝙚 𝙧𝙤𝙯𝙨𝙖̨𝙙𝙣𝙮, 𝙨𝙠𝙪𝙩𝙚𝙘𝙯𝙣a 𝙞 𝙞𝙣𝙙𝙮𝙬𝙞𝙙𝙪𝙖𝙡𝙣𝙞𝙚 𝙙𝙤𝙥𝙖𝙨𝙤𝙬𝙖𝙣𝙖 𝙨𝙪𝙥𝙡𝙚𝙢𝙚𝙣𝙩𝙖𝙘𝙟𝙖 𝙬𝙨𝙥𝙞𝙚𝙧𝙖 𝙯𝙙𝙧𝙤𝙬𝙮 𝙧𝙤𝙯𝙬𝙤́𝙟. 𝙆𝙖𝙩𝙚𝙜𝙤𝙧𝙮𝙘𝙯𝙣𝙚 𝙤𝙙𝙧𝙯𝙪𝙘𝙚𝙣𝙞𝙚 𝙯𝙗𝙤́𝙯̇, 𝙖 𝙯𝙬ł𝙖𝙨𝙯𝙘𝙯𝙖 𝙤𝙬𝙨𝙖, 𝙬 𝙙𝙖𝙬𝙠𝙖𝙘𝙝 𝙯̇𝙮𝙬𝙞𝙚𝙣𝙞𝙤𝙬𝙮𝙘𝙝 𝙠𝙤𝙣𝙞 𝙝𝙤𝙙𝙤𝙬𝙡𝙖𝙣𝙮𝙘𝙝 𝙟𝙚𝙨𝙩 𝙣𝙖𝙙𝙖𝙡 𝙥𝙤𝙬𝙨𝙯𝙚𝙘𝙝𝙣𝙚 – 𝙩𝙤 𝙣𝙞𝙚𝙥𝙤𝙠𝙤𝙟𝙖̨𝙘𝙖 𝙢𝙤𝙙𝙖, 𝙠𝙩𝙤́𝙧𝙖 𝙣𝙞𝙚 𝙤𝙙𝙙𝙖𝙟𝙚 𝙨𝙥𝙧𝙖𝙬𝙞𝙚𝙙𝙡𝙞𝙬𝙤𝙨́𝙘𝙞 𝙥𝙧𝙤𝙘𝙚𝙨𝙤𝙢 𝙛𝙞𝙯𝙟𝙤𝙡𝙤𝙜𝙞𝙘𝙯𝙣𝙮𝙢 𝙯𝙖𝙘𝙝𝙤𝙙𝙯𝙖̨𝙘𝙮𝙢 𝙬 𝙥𝙧𝙯𝙚𝙬𝙤𝙙𝙯𝙞𝙚 𝙥𝙤𝙠𝙖𝙧𝙢𝙤𝙬𝙮𝙢.”
Warto przyjrzeć się pastwisku, jego składowi botanicznemu.
Duży areał nie oznacza, że będzie ono spełniało swoją żywieniową rolę.
Jeśli przez kilka lat nie usuwamy obornika, nie dosiewamy odpowiednich gatunków traw, nie nawozimy to skład ulegnie zmianie na korzyść gatunków o nikłej wartości odżywczej (szczaw, komosy) czy wręcz trujących.
Mile widziane i pożądane w ogrodach, z racji koloru kwiatów i często uroczych zapachów, 𝗸𝗼𝗻𝘄𝗮𝗹𝗶𝗲, 𝘁𝗼𝗷𝗮𝗱𝘆, 𝘇𝗶𝗺𝗼𝘄𝗶𝘁𝘆 𝗷𝗲𝘀𝗶𝗲𝗻𝗻𝗲, 𝗷𝗮𝘀𝗸𝗿𝘆, 𝗻𝗮𝗽𝗮𝗿𝘀𝘁𝗻𝗶𝗰𝗲
stanowią duże zagrożenie dla koni i w żadnym wypadku nie powinny znajdować się na pastwiskach, a tym bardziej sianie, gdzie są często trudno wyczuwalne przez końskie zmysły.
Spożycie pięknej 𝗻𝗮𝗽𝗮𝗿𝘀𝘁𝗻𝗶𝗰𝘆, również prze ludzi może prowadzić do zaburzeń oddechowych, układu krążenia i zatrzymania pracy serca. Do zatrucia u koni dochodzi najczęściej po spożyciu siana, zawierającego zasuszoną tę uroczą tylko wizualnie roślinkę.
Pachnąca 𝗸𝗼𝗻𝘄𝗮𝗹𝗶𝗮, w lesie chroniona, jednak po spożyciu doprowadza do uszkodzenia mięśnia sercowego.
Do chwastów nie kochanych zarówno przez ogrodników jak i koniarzy, choć na szczęście występujących bliżej lasów, niż na samych pastwiskach, należy m.in. 𝗦𝗭𝗔𝗟𝗘𝗝 𝗝𝗔𝗗𝗢𝗪𝗜𝗧𝗬. Zdecydowanie prowadzi w rankingu najbardziej szkodliwych dla koni przedstawicieli flory. Wszystkie części tej rośliny oddziałują na wszystkie zwierzęta, jest ona trująca zarówno w formie zielonej, jak i po wysuszeniu. Powoduje trwałe, drgawkowe skurcze mięśni, porażenie ośrodka oddechowego, a w efekcie śmierć. Już dawka 0,4 kg suszonego szaleju (bez korzeni i kwiatów) zabija konia w ciągu kilkunastu godzin 🫣
Mniej szkodliwy w formie suchej 𝘀𝘇𝗰𝘇𝘄𝗼́ł 𝗽𝗹𝗮𝗺𝗶𝘀𝘁𝘆, spożyty w postaci zielonej poraża ośrodek oddechowy, ruchowy, naczynioruchowy i sercowy, ale dawka śmiertelna dla konia wynosi dopiero…2 kg.
Ozdobny, żółty szelężnik jest paskudztwem silnie konkurencyjnym dla innych roślin, tzn. wyjadającym sąsiadom składniki odżywcze, więc niszczącym również pożyteczne trawy. Ale nie to jest najbardziej istotne - jest groźny dla zwierząt, zatrucie nim objawia się biegunką, kolką oraz zaburzeniami krążenia.
Właściciele 𝚙𝚊𝚜𝚝𝚠𝚒𝚜𝚔 𝚙𝚘𝚍𝚖𝚘𝚔ł𝚢𝚌𝚑 𝚕𝚞𝚋 𝚗𝚒𝚎𝚛𝚘́𝚠𝚗𝚢𝚌𝚑,
na których w zagłębieniach zbiera się woda, muszą być czujni. Z takich gruntów wymywany jest wapń, co prowadzi oczywiście do zakwaszenia, a takie okoliczności przyrody uwielbiają m.in. 𝗸𝗺𝗶𝗲𝗰́ 𝗯ł𝗼𝘁𝗻𝗮 (𝗸𝗮𝗰𝘇𝗲𝗻𝗶𝗲𝗰), 𝘀𝗸𝗿𝘇𝘆𝗽 𝗯ł𝗼𝘁𝗻𝘆 𝗶 𝗷𝗮𝘀𝗸𝗿𝘆. Wymieniony skrzyp jest szczególnie szkodliwy dla koni, a charakterystycznym objawem jest paraliż tylnych kończyn 😥. Groźne jest nawet siano z zawartością już od 1 do 13% tegoż skrzypu. Na szczęście jest ono szkodliwe dopiero po dłuższym spożywaniu.
Do kolekcji roślin niepożądanych na końskich pastwiskach dołączyć należy dymnicę pospolitą, czy też 𝘀𝘁𝗮𝗿𝗰𝗮 𝗷𝗮𝗸𝘂𝗯𝗸𝗮, który swą nazwę zawdzięcza zapewne dacie, kiedy to pierwsi raz wspomniano o jego szkodliwym działaniu, czyli w 1920 roku. Ten jegomość jest szczególnie nieprzyjemny – jego alkaloidy uszkadzają wątrobę, a jego zawartość również w sianie jest groźna dla koni.
𝗦𝘇𝗰𝘇𝘆𝗿 𝘁𝗿𝘄𝗮ł𝘆 jest w Polsce dość pospolity od niżu, zwłaszcza na południu, po niższe położenia górskie, nie imponuje bujnym kwiatostanem, za to po spożyciu obserwuje się przyśpieszone tętno i oddech, ślinotok oraz krwiomocz, powoduje silne podrażnienie błon śluzowych, co prowadzi do ich stanów zapalnych i biegunki.
𝗚𝗹𝗶𝘀𝘁𝗻𝗶𝗸 𝗷𝗮𝘀𝗸𝗼́ł𝗰𝘇𝗲 𝘇𝗶𝗲𝗹𝗲,
którego żółtym „mleczkiem” skutecznie można usunąć u siebie kurzajki, u koni, oczywiście po spożyciu, powoduje na początku chwiejny chód, następnie prowadzi do zapaści związanej z ostrą niewydolnością oddechowo-krążeniową.
Tych zielonych, trujących delikwentów jest jeszcze więcej, ale najważniejsi, niepozorni z wyglądu wrogowie zostali wyżej wymienieni.
Jeśli macie swoje obserwacje czy uwagi proszę pisać w komentarzach, rośliny trujące to temat ważny, smutny, ale i ciekawy.
