25/11/2025
Ze hadden het van tevoren geoefend, zonder publiek, maar de blindengeleidehond scande al tongelend de zaal af, overweldigd door de paarhonderd ogen die hem aanstaarden. Met moeite vond hij zijn “plaats” op het podium. De toespraak ging over welzijn, waarvan deze hond het toonbeeld zou moeten zijn - de hond met een “missie”.
Het kastje om zijn nek
Toen ik Max later nog eens zag, viel me op dat hij een kastje aan zijn halsband droeg. Dat bleek een citronella-sprayband te zijn. Toen ik vroeg waarom, vertelde ze mij dat Max springt als hij andere honden ziet en dat dit gevaarlijke situaties voor haar oplevert. Max is verder fantastisch in zijn werk, op het springen na, maar sinds hij de sprayband om heeft, doet hij het niet meer. De afstandsbediening had ze die dag niet bij haar, “want die is nog zelden nodig”.
Daarna kwam de zin die me nog steeds door mijn hoofd spookt:
“Dit is geadviseerd door de blindengeleidehondenschool, want anders zou Max terug moeten, afgekeurd worden, en dan zou de stichting het geld moeten terugbetalen aan de zorgverzekering.”
Met andere woorden: als de hond niet in het plaatje past, faalt niet de instelling… maar de hond.
Wie faalt hier eigenlijk?
Wie heeft dit verzonnen?! Een blinde handler kan onmogelijk goed timing toepassen bij het gebruik van een afstandsbediening en een aversieve correctie. Een hond “veilig maken” door hem te straffen voor sociaal gedrag is ethisch én praktisch problematisch. En de continue aanwezigheid van het kastje betekent voor de hond een permanente dreiging: “Wat als ik iets verkeerds doe?”
Volgens mij faalt hier de organisatie. Niet de hond, en zeker niet de eigenaar.
Een hulphond die zijn emoties moet wegstoppen
Aversieve hulpmiddelen zorgen voor angst én voor onderdrukte communicatie.
En dat is juist bij hulphonden, geleidehonden, detectiehonden levensgevaarlijk. Deze honden moeten kunnen vertrouwen op hun eigenaar. Ze moeten zorgeloos aanwijzingen kunnen geven zonder hun emoties op te proppen en zonder angst voor afrekeningen met een aversieve correctie. Een hond die onzeker is of zijn gedrag een correctie uitlokt, zal minder betrouwbaar worden.
Niet méér.
Het boekhoudkundige welzijn
Als een hulphondenorganisatie naar citronella grijpt omdat training “te veel tijd kost” of omdat een hond anders geld kost… dan is dat geen blijk van deskundigheid maar van gemakzucht en een boekhoudkundig verhaal. En de prijs die betaald wordt, is die van de hond. Ergens in de fokselectie van ouderdieren, het fokken van het nest, de hondselectie, de socialisatie bij het gastgezin en de opleiding zijn er ernstige trainingsfouten gemaakt waar de hond nu de rekening van betaalt.
De maatschappelijke blinde vlek
Ondertussen verzamelen mensen in het hele land enthousiast plastic dopjes “voor de opleiding van geleidehonden”. Het heeft bijna een heilige status: een hulphondorganisatie zal het toch wel goed doen? Zij zijn toch de experts? Maar wie controleert dat eigenlijk? En wie kijkt écht naar het welzijn van deze honden?
We moeten dit blijven bevragen
Dit gaat niet over één eigenaar. Niet over één hond. Dit gaat over een systeem waarin de hond het moet doen met de keuzes van mensen, de druk van organisaties, de verwachtingen van de maatschappij, en soms zelfs met verouderde trainingsmethodes die verpakt worden als “noodzakelijk”.
Als we als samenleving écht om welzijn geven, dan mogen we hulphondentraining niet buiten die discussie houden. Welzijn stopt niet bij het woord “hulphond”. Welzijn moet elke dag, in elke stap, in elke interactie.
