09/01/2026
බෙටා මත්ස්යයන් (Betta Fish) යනු ඉතා අලංකාර මෙන්ම ජනප්රිය මත්ස්ය වර්ගයකි. නමුත් ඔවුන් විවිධ රෝගාබාධවලට ගොදුරු වීමේ ප්රවණතාවක් පවතී. බෙටා මසුන්ට වැළඳෙන පොදු රෝග, ඒවායේ රෝග ලක්ෂණ සහ ප්රතිකාර පිළිබඳව පහත දැක්වේ.
1. වරල් දිරායාම (Fin and Tail Rot)
මෙය බෙටා මසුන් අතර බහුලවම දැකගත හැකි රෝගයකි. අපිරිසිදු ජලය හෝ බැක්ටීරියා ආසාදන මෙයට ප්රධාන හේතුව වේ.
* රෝග ලක්ෂණ: වරල්වල කෙළවර කළු හෝ රතු පැහැ වීම, වරල් දියවී යන ස්වභාවයක් පෙන්වීම.
* ප්රතිකාර: ජලය නිසි ලෙස මාරු කිරීම (Water change), මින්මැදුර පිරිසිදුව තබා ගැනීම සහ සුදුසු බැක්ටීරියා නාශක ඖෂධ භාවිතා කිරීම.
2. මත්ස්ය උකුණන් සහ ඉක් රෝගය (Ich - White Spot Disease)
පරපෝෂිතයන් මගින් බෝවන මෙම රෝගය ඉතා ඉක්මනින් පැතිරේ.
* රෝග ලක්ෂණ: මත්ස්යයාගේ ශරීරය පුරා කුඩා සුදු පැහැති තිත් මතු වීම, මාළුවා නිතරම ටැංකියේ බිත්තිවල හෝ ගල්වල ඇඟ ඇතිල්ලීමට උත්සාහ කිරීම.
* ප්රතිකාර: ජලයේ උෂ්ණත්වය මදක් වැඩි කිරීම (සෙල්සියස් අංශක 28-30 පමණ), මින්මැදුරට විශේෂිත ලුණු (Aquarium Salt) හෝ Ich සඳහා වන ඖෂධ එකතු කිරීම.
3. උදරය ඉදිමීම (Dropsy)
මෙය ඉතා බරපතල තත්ත්වයකි. වකුගඩු අකර්මණ්ය වීම නිසා සිරුරේ ජලය පිරීම මෙහිදී සිදුවේ.
* රෝග ලක්ෂණ: උදරය අසාමාන්ය ලෙස ඉදිමීම සහ කොරපොතු පයිනස් ගෙඩියක මෙන් පිටතට නෙරා ඒම.
* ප්රතිකාර: මෙය සුව කිරීම අපහසුය. මුල් අවස්ථාවේදීම හඳුනාගතහොත් Epsom Salt භාවිතයෙන් සහ පිරිසිදු ජලය ලබා දීමෙන් යම් සහනයක් ලබා දිය හැකිය.
4. වෙල්වට් රෝගය (Velvet)
මෙයද පරපෝෂිත රෝගයකි.
* රෝග ලක්ෂණ: මාළුවාගේ ශරීරය මත රන්වන් හෝ මලකඩ පැහැති කුඩු තැන්පත් වී ඇති බවක් පෙනීම.
* ප්රතිකාර: මින්මැදුරේ ආලෝකය නිවා දැමීම (මෙම පරපෝෂිතයා ආලෝකයට ප්රිය කරයි) සහ අදාළ රෝග නාශක භාවිතා කිරීම.
5. පිහිනුම් මුත්රාශයේ රෝගය (Swim Bladder Disorder)
මෙය සාමාන්යයෙන් සිදුවන්නේ අධික ලෙස ආහාර ලබා දීම හෝ මළබද්ධය නිසාය.
* රෝග ලක්ෂණ: මාළුවාට කෙලින් පිහිනීමට නොහැකි වීම, ටැංකියේ පතුලේම සිටීම හෝ මතුපිට උඩ අතට පාවීම.
* ප්රතිකාර: දින 2-3ක් ආහාර ලබා දීම නතර කිරීම, පසුව තම්බා පොතු හැරිය ග්රීන් පීස් (Green Pea) ස්වල්පයක් ලබා දීම.
බෙටා මසුන් රෝගවලින් ආරක්ෂා කර ගැනීමට උපදෙස්:
* ජලයේ පිරිසිදුකම: සතියකට වරක්වත් ජලයෙන් 25%-30%ක් පමණ මාරු කරන්න.
* නිවැරදි ආහාර: ප්රමාණයට වඩා ආහාර ලබා දීමෙන් වළකින්න. උසස් තත්ත්වයේ ආහාර ලබා දෙන්න.
* ස්වභාවික කොළ: කොට්ටම්බා කොළ (Indian Almond Leaves) ජලයට එකතු කිරීම බෙටා මසුන්ගේ ප්රතිශක්තිය වැඩිකිරීමටත්, ජලයේ ගුණාත්මකභාවය රැකීමටත් බෙහෙවින් උපකාරී වේ.
* ඉඩකඩ: ඉතා කුඩා භාජනවල වඩා විශාල ටැංකියක් (අවම වශයෙන් ගැලුම් 3-5 ක්) ලබා දීම ඔවුන්ගේ සෞඛ්යයට හිතකරය.
