27/08/2024
Alligator gar (Atractosteus spatula)
Alligator gar මත්ස්යකු අනිකුත් මසුන්ගේන් ලේසියේන් වේන්කර හදුනා ගත හැකිවන්නේ එම මත්ස්යාගේ දිගු, සිහින්, සිලින්ඩරාකාර සිරුර, දිගු නාසය සහ දියමන්ති හැඩැති interlocking Ganoid කොරපොතු මගිනි.
(Ganoid scales are usually rhomboid in shape and have articulating peg and socket joints between them.)
Alligator gar යනු gar පවුලේ විශාලතම මත්ස්ය වේ. ඔවුන් අඩි 8 ක් දක්වා දිගට වැඩෙන අතර බර රාත්තල් 300 කට වඩා වැඩිය. හොදින් වැඩුනු gar මසුන්ගේ ඉහළ හකු දෙපස විශාල දත් පේළි දෙකක් ඇත. වර්ණය සාමාන්යයෙන් දුඹුරු හෝ ගොම කොලපාටට අතර බඩ ප්රදේශය ලා වර්ණයකට හුරු වේ. විශේෂ නාමය spatula යනු ලතින් භාෂාවෙන් හැන්ද වන අතර, එය ජීවියාගේ පුළුල් නාසයේ හැඩය පිලිබිඹු කරයි.
Alligator gar මසුන්ට දශක ගණනාවක් ජීවත් විය හැක. ඔවුන් තරුණ වියේදී ඉතා වේගයෙන් වර්ධනය වන නමුත් වයස සමඟ වර්ධනය මන්දගාමී වේ. පොදුවේ ගත් කල, මාළු වැඩෙන සැම අඩියක ප්මානයක් සඳහාම එහි වයස දෙගුණ වේ. අඩි 3ක ගාරයක් සාමාන්යයෙන් අවුරුදු 2.5ක් පමණ වේ; අඩි 4 ක ගාරයක් 5 ක් පමණ වන අතර අඩි 7 ක මත්ස්යකු අවුරුදු 40 ක් විය හැකිය. 2011 දී මිසිසිපි හිදී අල්ලා ගත් ලෝක වාර්තාවේ ගත Alligator gar මත්සයාගේ බර රාත්තල් 327 ක් වේ. ඔවුන් සාමාන්යයෙන් අවුරුදු 10ක් පමණ වනතුරු බිත්තර නොදමන අතර. වසන්ත කාලයේ ජල උෂ්ණත්වය අංශක 68 ඉක්මවන විට ගංවතුර ඇති ශාක පදුරු ආශ්රිත නොගැඹුරු ප්රදේශවල බිත්තර දැමීම සාමාන්යයෙන් සිදු වේ. දින කිහිපයක් ඇතුළත බිත්තර වලින් මසුන් එන අතර එම මසුන් කීටයන් සහ කෘමීන් මගින් පෝෂණය ලබයි.
මව් සතුන් තමන්ට අල්ලා ගත හැකි ඕනෑම දෙයක් අනුභව කරයි, ප්රධාන වශයෙන් මාළු අනුභව කරයි, නමුත් ඉඳහිට කුරුල්ලන්, ක්ෂීරපායින් සහ වෙනත් සතුන් ද ආහරයට ගනි. මේම මසුන් ස්වභාවික පරිසරයදි මිසිසිපි වැනි ප්රදේශවල ගංගා ද්රෝණියේ උතුරට මිසූරි සහ ඔහියෝ ගංගාවල පහළ ප්රදේශ දක්නට ලැබේන අතර බහුලව වියාප්ත වේ. ටෙක්සාස්හි, ඇලිගේටර් ගාර් විශාල ගංගා සහ ජලාශවල මෙන්ම වෙරළබඩ බොක්ක වලද දක්නට ලැබේ.
මෑත සමීක්ෂණවලින් පෙනී යන්නේ ගිනිකොනදිග එක්සත් ජනපදයේ බොහෝ ප්රදේශවල විශේෂය අඩුවෙමින් හෝ අතුරුදහන් වී ඇති බවයි. ටෙක්සාස් ජනගහනය තවමත් ප්රබලයි. පහත වැටීමට තර්ජන සහ හේතූන් බිත්තර දැමීම සඳහා යහපත් තත්ත්වයන් සෑම වසරකම සිදු නොවන අතර, ඇලිගේටර් ගාර්ගෙන් පැටවුන් ස්වල්පයක් නිපදවන වසර කිහිපයක් තිබිය හැක. මෙම විශේෂයේ දිගු ආයු කාලය නියඟ කාලවලදී සහ ගංගා ගලායාම අඩු කාලවලදී නොනැසී සිටීමට හැකි වූ බවට සැකයක් නැත. කෙසේ වෙතත්, එයින් අදහස් වන්නේ අධික ලෙස මසුන් ඇල්ලීමේ බලපෑමෙන් මිදීමට ජනගහනයට දශක ගණනාවක් ගත විය හැකි බවයි.
ඓතිහාසික වශයෙන් "රළු මාළුවෙකු" ලෙස සැලකෙන අලිගේටර් ගාර් මෑතකදී රූපවාහිනී වැඩසටහන් කිහිපයක ප්රදර්ශනය කිරීමෙන් පසු විශාල අවදානයක් යොමු විය.
ස්වභාවික පරිසරයට මුදා හැරපු
මේම මත්සයින් බොවිමේ අවදානම ක් තිබේද ලංකාව තුල යන්න බොහො දේනේක් කතාබහ විය.
නමුත් මේම මසුන්ට ලංකාව තුල අභිජනනය සදහා එතරම්ම සුදුසු පාරිසරික සදක දැනට නොපවතින නම්ත් මේය දිගු කලිනව සිදු වුවහොත් ලංකාවට අවේනික මසුන් විශාල තර්ජනයකට ලක්විමේ අවදානම් තිබේ.
