04/06/2013
معايب عقيم سازي حيوانات را بدانيم
دكتر رضا خلخال
عضو هيأت علمي جهاد دانشگاهي دانشگاه تهران
اگر سيبي را از دست رها كنيم، به خاطر وجود جاذبه زمين كه در اصل يكي از قوانين طبيعت است، در هر شرايط و مكاني، با هر انگيزه و هدفي، خواسته يا ناخواسته و در هر كشور و فرهنگي كه اين سيب از دست ما رها شود به زمين خواهد افتاد و نيت ن*ك يا پليد ما تأثيري در عملكرد قانون جاذبه نخواهد داشت.
حيوانات نيز جزئي از طبيعت ميباشند كه آفرينش خاص خودشان را دارند و بنابر قانون طبيعت داراي حق و حقوقي هستند كه رعايت آنها الزاميست.
يگانه خالق هستي بخش بنابر نيازهاي هر حيواني، تواناييها و قابليتهايي در اختيار او قرار داده و انسان نبايد بنابر ميل شخصي و شرايط روحي رواني، اجتماعي و مالي خود، آنها را زير پا بگذارد.
ترشحات غدد جنسي روي تمام سلولهاي بدن و حتي شخصيت وجودي فرد نيز تأثير ميگذارند و تخريب و انهدام آنها به هر نيتي خلاف اخلاق و قانون طبيعت بوده و در هر صورت تأثيرات نامطلوب آن در هر شرايطي يكسان است.
در حال حاضر به دلايلي صاحبان حيوانات خانگي و خياباني نسبت به عقيم كردن حيوانات ترغيب ميشوند در حالي كه اغلب به آنها در اين مورد توصيههاي مبهمي ميشود و هيچگاه صحبتي از معايب و مضرات آن به ميان نميآيد.
همانطور كه براي اعمال عقيم سازي حيوانات خانگي محاسني ذكر ميشود لازم است معايب آن هم براي صاحبان آنها تشريح شوند تا بتوانند در مواقع لزوم بهترين تصميم را براي سرنوشت حيوان خود بگيرند.
روشهاي جراحي كه در ايران انجام ميشود به گونه ايست كه در سگهاي ماده، رحم و تخمدانها را از بدن خارج ميكنند و سگهاي نر را اخته ميكنند يعني بيضهها را خارج ميسازند. با اين نوع اعمال در حقيقت غريزه جنسي از حيوان گرفته ميشود. در صورتي كه اگر فقط رحم خارج شود و تخمدانها باقي بمانند و يا بيضههاي سگ نر خارج نشوند و بستن لولهها (وازكتومي) انجام گيرد، فقط از توليد مثل جلوگيري ميشود و غريزه جنسي از بين نميرود.
دانشمندان مختلفي عقيم سازي سگ ها را مورد بررسي قرار دادهاند كه در اين مجال خلاصهاي از آنها ارائه ميشود.
مزاياي عقيم سازي
• از بين رفتن احتمال سرطان بيضه (كه البته بيشتر خوش خيم هستند.)
• كاهش احتمال سرطان پستان (اگر زير 30 ماهگي انجام شود) تنها 50 درصد از تومورهاي پستاني ممكن است بدخيم شوند و فقط نيمي از آنها احتمال سرايت به ساير اعضاي بدن را دارند.
• كاهش احتمال سرطان تخمدان، رحم و عفونتهاي رحم (پيومتر)
• كاهش احتمال بزرگ شدن و التهاب خوش خيم پروستات.
• كاهش احتمال تومورها در اطراف مقعد.
• كاهش علامت گذاري (البته اگر زير سن بلوغ عقيم شده باشند و حيوان انجام اين كار را ياد نگرفته باشد، در غير اين صورت معمولا اين رفتارها ادامه مييابند، فراموش نكنيم كه اين رفتارها جزئي از طبيعت حيوان هستند)
• اخته كردن به طور 100 درصد در سگهاي نر احتمال سرطان بيضه را از بين ميبرد و در سگهاي ماده احتمال سرطان و عفونت رحم و تخمدان صفر ميشود. علت اين است كه اصلاً بيضه و رحم و تخمداني در بدن حيوان وجود ندارد كه دچار بدخيمي يا عفونت بشود.
• در سگهاي نر هم احتمال بدخيم شدن بيضهها بيماري متداولي نميباشد و خيلي از سگها در سن بالا داراي تومورهايي در بيضه هستند كه علامتي نداشته و اغلب هيچگاه كشف هم نميشوند.
معايب عقيم سازي
• كاهش طول عمر.
• افزايش بياختياري ادرار به خصوص در خواب. مادههاي عقيم شده 7-8 برابر مادههاي نرمال، دچار بياختياري ادرار ميشوند.
• افزايش چاقي. در اثر عقيمسازي انرژي حياتي سگها كاهش يافته و از تحرك و فعاليت آنها كم ميشود و از طرف ديگر اشتهاي آنها نيز افزايش مييابد.
• افزايش احتمال سرطان استخوان، طحال و تومورهاي اطراف مقعد (در مادهها)
• افزايش احتمال سرطان بد خيم پروستات. سگ هاي اخته شده نر 4 برابر بيشتر از سگهاي نر سالم دچار سرطان بدخيم پروستات مي شوند.
• افزايش احتمال سرطان مثانه تا 4 برابر ميشود.
• افزايش احتمال همانژيو ساركوماي قلبي.
• افزايش احتمال در رفتگي كشكك زانو patella در سگهاي سايز كوچك و متوسط.
• افزايش احتمال واكنشهاي نامطلوب نسبت به واكسنها و تغييراتي كه در سيستم ايمني بدن آنها ايجاد ميشود.
• افزايش التهاب پانكراس در سگهاي ماده.
• افزايش پرخاشگري و يا ترسو شدن.
• افزايش شدت بيماريهاي ادراكي در سگهايي كه نشانههاي بيماري از قبل تظاهر كرده است. (در انسان هم خارج كردن رحم، تخمدان و كمبود استروژن احتمال ايجاد بيماري آلزايمر و پاركينسون را افزايش ميدهد.)
• افزايش عفونتهاي مكرر مجراي ادرار در مادههايي كه زير سن بلوغ عقيم شدهاند.
• احتمال ايجاد كم كاري تيروئيد در مادهها.
• تغييرات در شخصيت حيوان، در مورد تعيين جنسيت خودش دچار سردرگمي ميشود.
• ترس از صدا در آنها بيشتر ميشود.
• به علت فقدان هورمون تستوسترون، توده عضلاني كاهش مييابد، تراكم استخوان كاهش مييابد و احتمال پوكي استخوان (استئوپروز) زياد ميشود.
• سگهاي عقيم شده، در سن هاي بالا بيشتر درد ناشي از آرتروز ميشوند چون عضلات آنها به طور كامل تكامل نيافته و قادر به حمايت كردن مفاصل نيستند.
• در بعضي سگ ها ريزش مو و كچلي زياد ميشود.
• بعضي سگ هاي نر اخته شده، بوي سگ ماده ميدهند و سگ هاي نر اخته نشده را به خود جذب ميكنند.
• سگ هاي ماده عقيم شده براي سگ هاي نر، فاقد جاذبه ميشوند.
• گاهي براي درمان عصبي بودن يا پرخاشگري ناشي از ترس، عقيم كردن را توصيه ميكنند كه البته اين كار درمان مناسب نيست. اين حالات ناشي از اجتماعي نشدن سگ در زمان كودكي بوده و ربطي به وضعيت هورموني او ندارد و نياز به رفتار درماني دارد.
• وقتي سگ در موقعيتي قرار بگيرد كه خطري را احساس كند (مثلا از حضور انسان يا حيوان ديگري) اگر آزاد باشد فرار ميكند. اما اگر به قلاده و زنجير بسته باشد، راه فرار ندارد و مجبور به حمله و پرخاشگري ميشود كه ربطي به هورمون ها ندارد، اخته و عقيم كردن حتي ميتواند پرخاشگري را تشديد كند.
• بعضي سگ ها وقتي مدت زيادي در خانه تنها ميمانند، وسايل خانه را تخريب ميكنند و نياز با اصلاح رفتار دارند.
• در مورد مشكلات رفتاري سگ ها بايد به دقت رابطه سگ و صاحبش بررسي شود تا علت اصلي پيدا شود. اكثر مشكلات رفتاري سگ ها به كافي نبودن اطلاعات صاحبان آنها از چگونگي رفتار با سگ بر ميگردد.
• در سگ هاي ماده عقيم شده، افزايش پرخاشگري و اضطراب ناشي از تنها ماندن به خصوص اگر زير يك سالگي عقيم شده باشند مشاهده شده است.
• سگ هاي عقيم شده ممكن است نسبت به صاحبانشان حالت تهاجمي بيشتري پيدا كنند، نسبت به سگهاي ديگر پرخاشگرتر يا ترسوتر بشوند، نسبت به لمس يا نوازش حساستر شوند.
• برخلاف تصور عامه، سگ هاي عقيم شده از نظر رفتاري بدتر ميشوند. بعضي از آنها بيشتر از قبل سروصدا ميكنند تعداد گاز گرفتگي ها بيشتر ميشود، سگ هاي سالم و عقيم نشده، يك سوم سگهاي عقيم شده دچار اضطراب ناشي از تنهايي ميشوند، در اروپا كه سگها خيلي كمتر از آمريكا عقيم هستند، اين مشكل كمتر ديده ميشود.
• رنگ مو و رشد موها ميتواند دچار تغيير شود.
• تمام اعمال جراحي داراي ريسك خونريزي و عفونت هستند. احتمال مرگ ناشي از بيهوشي در تمام جراحي ها وجود دارد.
• عقيم سازي در زير سن بلوغ مانع از تكامل خصوصيات وابسته به جنس ميشود مثلا پهن بودن استخوانهاي ران و جمجمه و قفسه سينه و رشد و تكامل عضلاني، سگهاي عقيم شده بلند قدتر ميشوند و هر چقدر قد سگ بلندتر باشد عمرش كوتاه تر است.
• عقيم سازي زير سن بلوغ باعث افزايش مشكلات ارتوپدي ميشود.
منبع:
ماهنامه نسخه حيوانات / شماره سوم / آبان ماه 1388
