12/11/2025
Z uwagi na powtarzające się informacje szczególnie w internecie odnośnie ogarów i ich użytkowości, charakterystyki i wyselekcjonowanych cech, a w zasadzie podważania ich roli i łowiectwa jako takiego poniżej krótki wpis, który mógłby posłużyć jako wstęp do dłuższej dyskusji o tych wspaniałych psach.
Ogar polski to rasa psów gończych o niezwykle głębokim i melodyjnym głosie, nierozerwalnie wpisana w krajobraz polskiego łowiectwa i rodzimej kultury. Jego historia sięga setek lat wstecz, a ślady jego obecności odnaleźć można na kartach najważniejszych dzieł polskiej literatury, gdzie funkcjonuje nie tylko jako pies myśliwski, ale i jako żywy symbol tradycji.
Pierwsze udokumentowane opisy psów mysliwskich pojawiają się w kronikach Galla Anonima z XI wieku, opisując psy używane do polowań na zwierzynę. W epoce renesansu Mikołaj Rej w swoim dziele „Żywot człowieka poczciwego” opisuje polowanie z psami gończymi, ukazując ogary jako nieodzowny element szlacheckiego życia i obyczajowości. Również u Tomasz Bielawskiego w poemacie „Myśliwiec” uwiecznia ich rolę, wspominając o nich i tym co je cechuje- najbardziej charakterystycznym – „graniu”. To „pieśń łowów”, czyli melodyjne, donośne szczekanie podczas pogoni, nadawała łowom niepowtarzalny, dramatyczny rytm i pozwalała myśliwym na śledzenie tropionej zwierzyny po dźwięku.
Prawdziwym pomnikiem wystawionym ogarom w literaturze jest jednak „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza. W inwokacji, słynne słowa „Bigosu się dowiedzieć… Bigosu słychać zapach… Granie trąb, psów hałasy” oraz "wszystkie razem ogary rozpierzchnioną zgrają/ doławiaja sie, wpadli na trop, grają/ ujadają" wprowadzają w świat łowieckich pasji. W scenie polowania na niedźwiedzia ogary odgrywają kluczową rolę. Ich „wokalizy” – opisywane jako przejmujące granie – są elementem budującym napięcie i dramaturgię.
Wiedzę na temat hodowli i użytkowania ogarów systematyzuje traktat Jana Ostroroga „Myślistwo z ogary”. To w nim rasa została szczegółowo opisana pod kątem cech użytkowych, potwierdzając jej nieocenioną wartość podczas polowań.
We współczesnej literaturze i publicystyce ogary wciąż powracają jako żywy symbol polskiej tradycji łowieckiej. Pojawiają się w powieściach, reportażach i wspomnieniach, często jako element niezmiennego od wieków rytuału łowów. Są łącznikiem między dawną Rzeczpospolitą a współczesnością, przypominając o wielowiekowej, szlachetnej więzi między myśliwym a jego psem.
Ogar polski to więcej niż rasa psa myśliwskiego. To dźwiękujący symbol polskiej kultury łowieckiej. Jego głos, uwieczniony przez Reja, Bielawskiego i Mickiewicza, rozbrzmiewa przez stulecia, opowiadając historię o polskiej przyrodzie, tradycji i niegasnącej pasji łowieckiej, która na trwałe zapisała się w narodowym dziedzictwie.
