18/01/2026
ලිපි අංක - 03: pH අගය කියන්නේ මසුන්ගේ ජීවිතයේ "සමබරතාවයයි"
"මගේ මාළු පැටව් ගහන්නේ නෑ", "මාළුන්ගේ පාට අඩු වෙලා", "හිටි හැටියේ මාළු ගැස්සෙනවා"...
මේ වගේ ප්රශ්න ඔබටත් තියෙනවද? බොහෝ විට මෙයට හේතුව ඔබේ ටැංකියේ pH අගය (pH Value) නිවැරදි නොවීම වෙන්න පුළුවන්. ඔබ මසුන් ඇති කරන්නේ විනෝදයට වුණත්, ව්යාපාරයක් විදියට අභිජනනය (Breeding) කළත්, pH කියන්නේ ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම දිනිය යුතු අභියෝගයක්.
🧪 මොකක්ද මේ pH කියන්නේ?
pH මගින් මනින්නේ ජලය කොතරම් ආම්ලිකද (Acidic) හෝ භාෂ්මිකද (Alkaline) යන්නයි. මෙය 0 සිට 14 දක්වා පරිමාණයකින් මනිනු ලැබේ.
pH 7 (උදාසීන/Neutral): පිරිසිදු ජලය. අම්ල හෝ භෂ්ම ගුණ නැත.
pH 7 ට අඩු (ආම්ලික/Acidic): මෘදු ජලය (Soft Water). දෙහි යුෂ වැනි ගුණයක් ඇත. (උදා: ඇමසන් වනාන්තරයේ මසුන් කැමති මේ ජලයටයි).
pH 7 ට වැඩි (භාෂ්මික/Alkaline): තද ජලය (Hard Water). සබන් වැනි ගුණයක් ඇත. (උදා: අප්රිකානු විල් වල මසුන් කැමති මේ ජලයටයි).
🐟 විනෝදාංශකරුවන්ට (Hobbyists) pH වැදගත් වන්නේ ඇයි?
මසුන්ගේ සම සහ කරමල් බාහිර පරිසරයට කෙලින්ම නිරාවරණය වී පවතී.
ආතතිය (Stress): මසුන් තමන්ට නුපුරුදු pH අගයක සිටින විට ඔවුන් දැඩි ආතතියට පත් වේ. එවිට ඔවුන්ගේ ප්රතිශක්තිය දුර්වල වී ලෙඩ රෝග ඉක්මනින් වැළඳේ.
වර්ණය: නිවැරදි pH අගයේදී මසුන්ගේ වර්ණ ඉතා දීප්තිමත්ව දිස්වේ (විශේෂයෙන් Discus සහ Neon Tetras වැනි මසුන්ගේ).
🐣 අභිජනනකරුවන්ට (Breeders) pH තීරණාත්මක වන්නේ ඇයි?
ඔබට මසුන් බෝ කිරීමට අවශ්ය නම් pH අගය "ආසන්න වශයෙන්" තිබිලා මදි, එය "හරියටම" තිබිය යුතුයි.
බිත්තරවල පැවැත්ම: සමහර මසුන්ගේ (උදා: Discus, Angel) බිත්තරවල කටුව ඉතා සියුම්. pH අගය වැඩි (Alkaline) ජලයේදී කැල්සියම් තැන්පත් වී බිත්තර කටුව තද වීම නිසා, පිරිමි සතාගේ ශුක්රාණු වලට බිත්තරය තුළට ඇතුළු වීමට නොහැකි වේ. එවිට බිත්තර පුස් වී යයි (Fungus).
පැටවුන්ගේ අනුපාතය: සමහර මත්ස්ය විශේෂවල (උදා: සමහර Cichlids) බිහිවන පැටවුන්ගේ ගැහැණු/පිරිමි අනුපාතය (S*x Ratio) තීරණය කිරීමට ජලයේ pH අගය බලපාන බව සොයාගෙන ඇත.
Hatching Rate: බිත්තර වලින් පැටවුන් එළියට ඒමට බිත්තර පටලය දිය විය යුතු අතර, එයට නිවැරදි ආම්ලිකතාවය අවශ්ය වේ.
ස්ථාවරත්වය තමයි වැදගත්ම දේ"
බොහෝ දෙනෙක් pH අගය දශමයකින් හරි වෙනස් වුණාම බය වෙලා බෙහෙත් දාන්න පටන් ගන්නවා. එපා! මසුන්ට භයානකම දේ වැරදි pH අගයක් නෙවෙයි, "නිතර වෙනස් වන" pH අගයයි (pH Swing).
pH අගය 6 සිට 7 දක්වා වෙනස් වීම කියන්නේ කුඩා වෙනසක් නෙවෙයි, එය 10 ගුණයක වෙනසක්! (Logarithmic Scale). එම නිසා හැමවිටම pH අගය එකම මට්ටමක තබා ගැනීමට උත්සාහ කරන්න.
🛠️ ස්වභාවිකව pH පාලනය කරමු
✅ pH අඩු කිරීමට (ආම්ලික කිරීමට)
දිරාගිය ලී කොට (Driftwood) ටැංකියට දමන්න.
කොට්ටම්බා කොළ (Indian Almond Leaves) භාවිතා කරන්න.
පීට් පාසි (Peat Moss) ෆිල්ටරයට එකතු කරන්න.
✅ pH වැඩි කිරීමට (භාෂ්මික කිරීමට)
කොරල් කැබලි (Crushed Coral) ෆිල්ටරයට දමන්න.
හුණුගල් (Limestone) පාෂාණ ලෙස භාවිතා කරන්න.
ඔබේ ටැංකියේ ඉන්නේ කවුද? ඩිස්කස්ලා ද? ගප්පිලා ද? නැත්නම් සික්ලිඩ් ද? ඔවුන්ට අවශ්ය pH අගය ඔබ දන්නවාද? පහළින් Comment කරන්න. 👇
මත්ස්ය කාණ්ඩය සුදුසු pH පරාසය උදාහරණ
ආම්ලික ජලයට කැමති (Acidic) 6.0 - 7.0 Discus, Tetras, Angel Fish, Gourami, Betta
මධ්යස්ථ ජලයට කැමති (Neutral) 7.0 - 7.5 Guppy, Molly, Platy, Swordtail, Barbs
භාෂ්මික ජලයට කැමති (Alkaline) 7.5 - 8.5
African cichilds, goldfish
ඊළඟ ලිපියෙන් අපි කතා කරමු, මේ pH අගය වෙනස් නොවී ආරක්ෂා කරන "නොපෙනෙන පලිහ" (KH) ගැන.
